Programma winter 2016



Ria Mink over genealogie


Donderdag 23 maart 2017

Aanvang: 20.00

Locatie: ‘t Duifhuis, Duyfhuisstraat 2, 4158 CK Deil


Deze avond beginnen we met de jaarlijkse algemene ledenvergadering. De agenda en de vergaderstukken ontvangt u met de volgende nieuwsbrief.


Aansluitend geeft Ria Mink-Gijzen, archiefinspecteur bij het Regionaal Archief Rivierenland en ook secretaris bij de Kring een lezing over genealogie. Ria is van plan U, aan de hand van haar eigen onderzoek, te vertellen over genealogisch onderzoek. Daarbij zal ze ook ingaan om allerlei websites die daarbij kunnen ondersteunen.

Ria heeft onderzoek gedaan naar de namen Mink, Gijzen, Schinkel, van Es en Scheffer. Haar voorouders komen uit Muiderberg, Loosdrecht, IJsselstein, Utrecht en Rijswijk (het land van Altena). Daarbij komt ook de naam van Haaften veel terug in haar eigen stamboom, overigens –voor zover dat onderzocht is- ligt er niet direct een link met “ons” Haaften. De oudst bekende stamouder “van Haaften” komt uit Dalem, wel erg dichtbij, maar de link met Haaften is nog niet bewezen.


Ria heeft ook 2 maal over genealogie een beginnerscursus gegeven bij het Regionaal Archief Rivierenland.


Zonnewijzers –schaduw van tijd


Dinsdag 11 april 2017

Aanvang: 20.00

Locatie: De Pluk, Geldermalsen, Rijksstraatweg 64


Een meervoudige zonnewijzer uit de 18e eeuw, bij De Slotplaats in BakkeveenDe meeste mensen kennen zonnewijzers als, al of niet roestige, tuinornamenten. In Geldermalsen weten velen inmiddels beter. Zeker nu de Stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen al enige tijd aan de weg timmert, en inmiddels in vijf dorpen in de gemeente zonnewijzers heeft gerealiseerd. Frans Maes uit Nijmegen, bestuurslid van de Nederlandse Zonnewijzerkring en adviseur van de Stichting, gaat in zijn voordracht in op de werking, geschiedenis en toekomst van dit bijzondere instrument.

De zonnewijzer is wellicht het oudste wetenschappelijke instrument van de mensheid. Zonnewijzers regelden eeuwenlang het dagelijks leven. Ze wezen de tijd van de dag, maar ook de tijd van het jaar, de datum. We blikken even naar het verleden, naar Babylonië, Griekenland, Egypte, de Middeleeuwen, en naar verschillende manieren van tijdrekening in die culturen.

Het type zonnewijzer dat bij onze tijdrekening hoort, is de poolstijlzonnewijzer. De poolstijl wijst naar de Poolster, het punt aan de hemelbol waar de vaste sterren omheen lijken te draaien. Daarvan zijn vele uitvoeringsvormen te vinden, waaronder fraaie exemplaren. Hoe werkt deze zonnewijzer? Waarom wijst hij altijd een andere tijd aan dan ons horloge? Waar moet je op letten als je er een wilt kopen? Hoe moet hij opgesteld worden? Daarnaast zijn er andere typen zonnewijzers, ook in en rond Geldermalsen Wat zijn de achterliggende principes?

Zonnewijzers waren niet alleen onmisbare gebruiksvoorwerpen, maar werden vanaf de 17e eeuw ook luxe-artikelen waarmee men zijn eruditie, goede smaak en welstand etaleerde. Daar zijn nog fraaie exemplaren van te vinden.

Tot het midden van de 19e eeuw had elke plaats zijn eigen tijd, de ware plaatselijke tijd, die gebaseerd was op de stand van de zon aan de hemel ter plaatse. Toen er snelle communicatiemiddelen verschenen, zoals de trein en de telegraaf, werd dit minder praktisch en ging men aan de tijd sleutelen. Er werden tijdzones ingesteld, bij ons de Midden-Europese tijd, waaraan later nog de zomertijd werd toegevoegd. Daarmee raakte de zonnestand, en daarmee de zonnewijzer, in onbruik als tijdmeter.

Vanaf de jaren '70 is er een hernieuwde belangstelling voor zonnewijzers. Die heeft niet alleen geleid tot de oprichting van verenigingen in meerdere landen, maar ook tot nieuwe ontwikkelingen en nieuwe principes. Ook daarvan zullen we voorbeelden tegenkomen.